Thứ Ba , 30 Tháng Năm 2017
Home / KINH THÁNH / SƠ LƯỢC NỘI DUNG CÁC SÁCH (tiếp theo)

SƠ LƯỢC NỘI DUNG CÁC SÁCH (tiếp theo)

CỰU ƯỚC

  1. Ngũ Kinh (Pentateuch) còn gọi là Luật (Torah), gồm 5 quyển đầu tiên của Cựu Ước. Năm quyển này là nền tảng cho đời sống của dân Do Thái, đó là:

Sách Sáng thế (St) – Khởi nguyên – Genesis (Gn): gồm hai phần:

– Nguồn gốc của vũ trụ và con người, sự sa ngã và lời hứa cứu độ

– Các truyền thống về thủy tổ của dân Ít-ra-en và giải thích sự có mặt của họ trên đất Ai cập.

Sách Xuất hành (Xh) – Exodus (Ex): kể lại cuộc ra khỏi Ai cập như một kinh nghiệm về quyền năn giải thoát của Thiên Chúa; giao ước Xi-nai như một kinh nghiệm cộng đồng về sự gặp gỡ Thiên Chúa.

Sách Lê-vi (Lv) – Leviticus: chỉ dẫn các lễ nghi tế tự.

Sách Dân số (Ds) – Numbers: tiếp theo chuyện Xuất hành, kể về cuộc hành trình và đời sống của dân Ít-ra-en trong hoang địa trên đường về Đất Hứa.

Sách Đệ nhị luật (Đnl) – Thứ luật – Deuteronomy (Dt): bài diễn văn của ông Mô-sê trình bày lại Giao ước, răn đe và khuyến giục dân chúng.

  1. Các sách Sử và Truyện

Sách Giô-suê (Gs) – Johsua: kể lại cuộc chinh phục đất Ca-na-an. Giô-suê nối tiếp sự nghiệp của Mô-sê, dẫn dân Ít-ra-en vượt qua sông Gio-đan, đánh chiếm toàn thể Đất Hứa, sau đó phân chia đất đai cho các chi tộc. Cuối cùng là đại hội toàn dân tại Si-khem.

Sách Thủ lãnh (Tl) – Thẩm phán – Judges: kể chuyện 12 vị anh hùng dân tộc Chúa dùng trong thời kỳ sau Giô-suê cho đến khi lập vương quốc.

Sách Rút (R) – Ruth: kể chuyện về lòng đạo đức hiếu thảo của một nàng dâu người xứ Mo-áp, sau trở thành bà cố nội của vua Đa-vít.

Sách 1 và 2 Sa-mu-en (1 Sm, 2 Sm): kể chuyện ông Sa-mu-en là vị Thủ lãnh cuối cùng và là thiết lập chế độ quân chủ theo yêu cầu của dân. Ông vua thứ nhất được tấn phong là Sa-un đã không trung thành với Chúa. Vua thứ hai là Đa-vít, người đã đưa nước Ít-ra-en tới thời hoàng kim.

Sách 1 và 2 các Vua (1 V, 2 V) – Kings: kể chuyện các vua từ Sa-lô-môn đến thời lưu đày. Sau vua Sa-lô-môn, vương quốc chia làm hai, phía bắc gọi là Ít-ra-en, phía nam gọi là Giu-đa. Hai bên kình địch nhau.

Sách 1 và 2 Sử biên niên (1 Sb, 2 Sb) – Ký sự – Chronicles: tác giả thuộc truyền thống tư tế, kể lại lịch sử các triều đại và đặc biệt tô điểm Đa-vít như hình ảnh vương quyền của Thiên Chúa.

Sách Ét-ra (Er) – Ezra và sách Nơ-khe-mi-a (Nkm) – Nehemiah: là hai vị lãnh đạo đã khôi phục Giê-ru-sa-lem, đền thờ, luật Mô-sê, việc phụng tự và sự trung thành với nòi giống.

Sách Tô-bi-a (Tb) – Tobit: nhằm đề cao đời sống đạo đức của những người trung thành giữ Luật Chúa, cầu nguyện và làm việc lành phúc đức, dầu sống xa Đất Hứa cũng được Chúa chúc phúc.

Sách Giu-đi-tha (Gđt) – Judith và Sách Ét-te (Et) – Esther: ca ngợi quyền năng cứu độ của Thiên Chúa. Chúa có thể dùng những phụ nữ yếu đuối để cứu cả dân.

Sách 1 và 2 Ma-ca-bê (1 Mcb, 2 Mcb): kể lại những cuộc nổi dậy của Giuđa Macabê, chống lại mưu đồ của các vua Hy lạp nhằm tiêu diệt đạo Do thái.

  1. Các sách Thi phú

Còn gọi là các sách Khôn ngoan, trong đó gồm những suy tư về nhân sinh và giáo huấn luân lý.

Sách Gióp (G) – Job: là một vở kịch bằng thơ, chủ đề là ý nghĩa của sự đau khổ.

Sách Thánh Vịnh (Tv) – Psalms: là bộ sưu tập thánh ca, gồm 150 bài thơ tôn giáo, khoảng phân nửa được coi như của Đa-vít sáng tác. Người Do Thái, Chúa Giêsu và Giáo Hội công giáo dùng như kinh nguyện chính thức.

Sách Châm ngôn (Cn) – Cách ngôn – Proverbs: gồm nhiều bộ sưu tập lời của những người khôn ngoan.

Sách Giảng viên (Gv) – Ecclesiastes: suy tư khắc khoải về ý nghĩa của cuộc sống, về cái hư ảo của trần thế.

Sách Diễm ca (Dc) – Diệu ca – The Song of Songs: gồm 5 bài tình ca diễn tả mối tình giữa Chàng và Nàng, được coi như những bài ca ngợi tình yêu giữa Thiên Chúa và Dân Người.

Sách Khôn ngoan (Kn) – Wisdom: khuyến giục dân Do thái xa tránh những tập tục vô luân của thế giới ngoại giáo.

Sách Huấn ca (Hc) – Sirach: sưu tập những lời khôn ngoan đức hạnh.

  1. Các sách Ngôn Sứ (prophet)

Ngôn sứ là các xướng ngôn viên của Thiên Chúa. Nhờ đời sống chiêm niệm, các Ngài hiểu được ý Chúa và lên tiếng nói với dân, vạch cho họ thấy những lỗi lầm, kêu gọi họ quay về với Giao Ước, loan báo hình phạt và ơn cứu độ. Các lời hứa cứu độ thường ám chỉ một Đấng Cứu Thế là Đức Giêsu Kitô. Sau Ngũ Kinh thì các sách Ngôn Sứ là phần quan trọng nhất trong Cựu Ước. Có thể chia làm 2 nhóm: 4 ngôn sứ “lớn” và 12 ngôn sứ “nhỏ” (nói về độ lớn nhỏ của cuốn sách). Sau đây là các sách:

Sách I-sai-a (Is) – Isaiah: là cuốn lớn nhất, gồm ba phần:

– chương 1-39 gọi là I-sai-a đệ nhất, là vị ngôn sứ rao giảng ở xứ Giu-đa trong giai đoạn đen tối nhất lịch sử Israel, 742-687 thời kỳ vương quốc phía Bắc Israel bị tàn phá. Ông nhìn thấy vực thẳm đáng sợ giữa Thiên Chúa thánh thiện và con người tội lỗi.

– chương 40-55 gọi là I-sai-a đệ nhị, là một vị ngôn sứ thời lưu đày. Ông loan báo niềm hy vọng cứu độ và sứ mạng mới của Dân Chúa. Ông nói về ”nhóm nhỏ” gồm những người khiêm nhường, 4 bài hát về ”Người tôi tớ Giavê”, Messiah là Đấng được xức dầu.

– chương 56-66 gọi là I-sai-a đệ tam, có lẽ là sưu tập của nhiều ngôn sứ sau thời lưu đày, nhằm củng cố niềm tin của cộng đồng Do thái hồi hương.

Sách Giê-rê-mi-a (Gr) – Jeremiah: chép lời rao giảng và tiểu sử của Giê-rê-mi-a. Ông hoạt động vào thời kỳ vương quốc miền nam là Giu-đa sắp bị diệt vong. Ông chứng kiến cảnh Giê-ru-sa-lem bị thất thủ, vua quan tư tế và dân chúng bị lưu đầy sang Ba-by-lon. Cuộc đời và lời rao giảng của ông mang trọn nỗi bi đát của thời đại, nhưng ông vẫn nói lên niềm hy vọng vào cuộc chiến thắng cuối cùng của Thiên Chúa.

Sách Ai ca (Ac) – Lamentations: gồm ba bài theo thể “điếu tang”, đọc vào dịp lễ kỷ niệm đền thờ bị phá hủy. Ngày nay Hội Thánh đọc sách này trong Tuần Thánh.

Sách Ba-rúc (Br) – Baruch: nói về đời sống tôn giáo của người Do thái ở hải ngoại và ảnh hưởng mạnh mẽ của ngôn sứ Giê-rê-mi-a.

Sách Ê-dê-ki-en (Ed) – Ezekiel: ông thuộc hàng tư tế, bị lưu đầy ở Ba-by-lon. Rao giảng của ông nhằm giúp những người lưu đày hiểu biết về hiện tại của mình và giữ vững niềm hy vọng ở tương lai.

Sách Đa-ni-en (Đn) – Daniel: thuộc thể văn “khải huyền”, nhằm an ủi khích lệ Dân Chúa giữ vững niềm tin trong cơn thử thách.

Sách Hô-sê (Hs) – Hosea: chép lời rao giảng và cuộc đời của Hô-sê. Ông cưới một người vợ là gái làng chơi tên Gomer. Gomer “ngựa quen đường cũ”, nhưng Hô-sê lại tìm về. Ông sống nỗi bi đát của tình vợ chồng bị phản bội để làm chứng về tình yêu của Thiên Chúa bị phản bội.

Sách Giô-en (Ge) – Joel: mô tả tai họa và công bố lời hứa giải thoát. Lời hứa tuôn đổ Thần Khí được ứng dụng vào biến cố Ngũ Tuần.

Sách A-mốt (Am) – Amos: là một người chăn chiên. Ông giải thích ”Ngày của Chúa” như ngày phán xét những kẻ kiêu hãnh.

Sách Ô-va-đi-a (Ôv) – Obadiah: ngắn nhất và không rõ nguồn gốc. Sách đề cao sự công thẳng khủng khiếp của Thiên Chúa.

Sách Giô-na (Gn) – Jonah: là một câu chuyện nhằm đề cao một quan niệm phổ quát về ơn cứu độ.

Sách Mi-kha (Mk) – Micah: loan báo hình phạt và lời hứa cứu độ.

Sách Na-khum (Nk) – Nahum: lời sấm về sự trừng phạt đế quốc Át-sua và loan báo ơn cứu độ cho Giu-đa.

Sách Kha-ba-cúc (Kb) – Habakkuk: chất vấn Chúa vì Chúa để cho dân hung ác đe dọa Dân Chúa, và Chúa trả lời: “Người công chính sẽ được sống nhờ lòng trung tín”.

Sách Xô-phô-ni-a (Xp) – Zephaniah: loan báo “Ngày của Gia-vê”, một thảm nạn đổ ụp xuống trên mọi dân tộc, cảm hứng cho bài “Dies irae” hát trong lễ mồ.

Sách Khác-gai (Kg) – Haggai: cổ võ việc xây lại đền thờ sau thời lưu đày.

Sách Da-ca-ri-a (Dcr) – Zechariah: gồm hai phần: chương 1-8 thuộc thời kỳ tái thiết và phục hưng; chương 9-14 giáo huấn về Đấng Mê-si-a.

Sách Ma-la-khi (Ml) – Malachi: sau khi đền thờ được xây lại năm 515, kêu gọi thanh tẩy mọi tội lỗi để thờ phượng Chúa.

Check Also

Thánh lễ cầu nguyện cho Thân Mẫu cha Anphong Vũ Đức Trung

Thánh lễ An táng cho bà cố sẽ diễn ra lúc 8g00 ngày 09.12.2015 tại giáo xứ Phú Bình. Xin cộng đoàn hiệp thông cầu nguyện cho bà cố Maria Têrêsa.